Historia

O POCZĄTKACH LIGI OCHRONY PRZYRODY SŁÓW KILKA

Myśl stworzenia organizacji, która będzie zajmowała się ochroną ojczystej przyrody zrodziła się w umyśle Władysława Szafera. Kim był? Po ukończonych na Uniwersytecie Jagiellońskim studiach pozostał na uczelni i prowadził badania naukowe poświęcone zagadnieniom botanicznym. Był jednocześnie działaczem, który później stał się symbolem ruchu ochrony przyrody.

Wladyslaw Szafer mKiedy w 1919 roku utworzono tymczasową Państwową Komisję Ochrony Przyrody (w 1926 roku przekształconą w Państwową Radę Ochrony Przyrody, w skrócie PROP), to jemu powierzono kierowanie całokształtem jej prac. Sprawnie zarządzana, miała swoich przedstawicieli we wszystkich regionach kraju; najprężniej działała w miastach uniwersyteckich.

Impulsem do wspomnianego już pomysłu profesora był jego bezpośredni kontakt ze Szwajcarską Ligą Ochrony Przyrody (powstałą w 1909 roku) w czasie Międzynarodowej Wycieczki Geografów Roślin po tym alpejskim kraju. Zgodnie z jego koncepcją, podobna organizacja w Polsce mogłaby zbierać fundusze na wykup obszarów cennych przyrodniczo, a także propagować idee ochrony przyrody w porozumieniu z zainteresowanymi tym towarzystwami.

Jan Pawlikowski mPierwsze działania zmierzające do urzeczywistnienia koncepcji podjął po powrocie do kraju, kiedy to zapoznał z nią członków PROP 15 października 1926 roku w Krakowie. Po dyskusji nie tylko uzgodniono wstępny projekt utworzenia Ligi, lecz także sformułowano odpowiednią odezwę i przygotowano deklaracje członkowskie. Stwierdzono też, że warto sięgnąć po doświadczenia podobnych organizacji istniejących w sąsiednich krajach.

Projekt utworzenia Ligi został zaprezentowany 9 stycznia 1927 roku w czasie VIII Zjazdu PROP w Warszawie. Wtedy to zapadła decyzja i wybrano Komitet Organizacyjny, w składzie: prof. dr Jan Gwalbert Pawlikowski ze Lwowa, prof. dr Bolesław Hryniewiecki z Warszawy, prof. dr Mieczysław Limanowski z Wilna oraz prof. dr Walery Goetel i prof. dr Władysław Szafer (obaj z Krakowa); na czele Komitetu stanął Aleksander Janowski z Warszawy. Wiele padło propozycji co do nazwy przyszłej organizacji, ale najczęściej używano nazwy Liga Ochrony Przyrody. Wstępne prace organizacyjne postępowały sprawnie dzięki współpracy Szafera i Janowskiego, którzy podzielili się zadaniami. Do pierwszego należał stały kontakt z członkami Komitetu Organizacyjnego i PROP oraz z zainteresowanymi współpracą z Ligą towarzystwami. Drugi podjął się załatwienia różnych spraw w stolicy, m. in. u ówczesnych władz i drukowaniem zaproszeń na Zjazd Organizacyjny (z tym ostatnim było sporo zamieszania, kiedy okazało się, że zamiast słowa „ochrona" drukarz wstawił „obrona").

Aleksander Janowski mZanim doszło do Zjazdu, wysłano odezwy, zaproszenia, deklaracje oraz projekt statutu aż do 146 towarzystw. Zawiadomienie o tym wydarzeniu otrzymały redakcje 360 czasopism, z kolei afisze przesłano do wielu instytucji, a także do szkół. Przygotowano wreszcie znaczki Ligi w formie nalepek przedstawiających rysunek żubra (wybrane spośród kilku projektów). Miały być wklejane do legitymacji członkowskich jako dowód opłacenia 30-groszowej składki. Większość kosztów tych przedsięwzięć pokryto z funduszy PROP.

W końcu nadszedł dzień 9 stycznia 1928 roku, w którym rozpoczęły się obrady delegatów na Zjazd. Pomimo niezwykle mroźnej zimy zainteresowani ochroną przyrody ludzie licznie przybyli o godzinie 17.00 do Audytorium Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Po powitaniu przybyłych przez Aleksandra Janowskiego zaprezentowano dwa referaty: prof. Szafer skupił się na zadaniach i celach ochrony przyrody w Polsce, a prof. Pawlikowski omówił zagadnienia dotyczące prawodawstwa w kontekście ochrony przyrody. W czasie Zjazdu wybrano zarząd organizacji, której nazwa - Liga Ochrony Przyrody - została ostatecznie zatwierdzona. Przewodniczącym został prof. Józef Morozewicz, jego zastępcą - prof. Bolesław Hryniewiecki, sekretarzem i skarbnikiem zostali zaś odpowiednio Stanisław Małachowski i Aleksander Janowski.

Warto też wspomnieć, że na liście przyszłych członków Ligi znalazły się m. in. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, Związek Zawodowy Leśników i Polskie Towarzystwo Przyrodnicze im. Mikołaja Kopernika. Deklaracje, które wpłynęły do Ligi jeszcze przed ostatecznym jej powołaniem, pozwoliły oszacować liczbę jej przyszłych członków na niemal 14 tysięcy, co już samo w sobie było wielkim sukcesem twórców LOP*.

Afisz m

 

znaczki m

 

znaczki2 m

 

* Zdjęcia, projekty znaczków i afisza pochodzą z książki Antoniny Leńkowej „Dzieje Ligi Ochrony Przyrody w Polsce", wydanej nakładem LOP Zakład Zadrzewień i Zieleni, Warszawa 1968 r. Można tam znaleźć bardziej szczegółowe informacje.

 


Legitymacja LOP - data wydania 1936
(najedź kursorem na obrazek aby zobaczyć drugą stronę legitymacji)

legitymacja1a

Legitymacja LOP
(najedź kursorem na obrazek aby zobaczyć drugą stronę legitymacji)

legitymacja2a

Potwierdzenie wpłaty składki - rok 1929

potwierdzenie

Przykazania Młodych Miłośników Przyrody

przykazania